Istota problemu

Mocne, lecz elastyczne dyski międzykręgowe wraz z mięśniami podtrzymują kręgosłup. Osłabione przez przepuklinę dyski nienależycie utrzymują kręgi w fizjologicznej osi ciała, zwiększając obciążenie mięśni w danym miejscu.

Mięśnie szybko się męczą i pojawia się ból. W chorym obszarze dochodzi do zaburzenia krążenia krwi. Mięśnie i korzenie nerwowe nie otrzymują wystarczającej ilości substancji odżywczych. Obrzęk jest usuwany tylko poprzez naczynia limfatyczne i krwionośne, wyłącznie dzięki mikrowibracjom, które powstają dzięki dynamicznemu napinaniu i rozluźnianiu mięśni. Mięśnie jednak są przeciążone, a obrzęk nie pozwala na przywrócenie ich całkowitej sprawności. W ten sposób koło się zamyka. Osłabione mięśnie niedostatecznie podtrzymują kręgosłup. Nawet niewielkie obciążenie może doprowadzić do komplikacji. Najbardziej niebezpieczne są pchnięcia i gwałtowne ruchy. W przypadku przepukliny krążka międzykręgowego należy być szczególnie ostrożnym. Problemem staje się przejazd różnymi środkami transportu. Jeśli istnieje taka możliwość, lepiej wezwać lekarza do domu. Jeśli nie, przed wyjściem należy założyć na lędźwie usztywniający gorset.

W przypadku ostrej postaci zwyrodnienia leczenie polega na szybkim usunięciu obrzęku i poprawie ukrwienia. W okresie tym przepisywane są zazwyczaj preparaty przeciwzapalne i moczopędne. Problem w leczeniu osoby cierpiącej na przepuklinę krążka międzykręgowego polega na tym, że nie może się ona rozluźnić, a mięśnie pleców i tak są przeciążone. Wykonanie zwykłego masażu może być bardzo niebezpieczne. Nieostrożny ruch może doprowadzić do kolejnych uszkodzeń tkanek w chorym miejscu i po kilku godzinach do pogorszenia sytuacji. Nawet jeśli od razu po masażu samopoczucie ulegnie poprawie, to już po 6 godzinach obrzęk może się powiększyć. Nocą mięśnie rozluźniają się i do rana obrzęk, ból i trudności z poruszaniem się rosną. Dlatego też uzupełnieniem leczenia farmakologicznego w tym czasie powinny być działania opisane na stronie „Ból pleców”. Trzeba więc z całą powagą potraktować nocne zabiegi i nie opuszczać ich. To właśnie nocą z reguły dochodzi do krytycznego rozwoju obrzęku. Po zakończeniu tego okresu rozpocznie się długotrwały okres rehabilitacji.

Leczenie przepukliny kręgosłupa bez operacji

W zależności od umiejscowienia, wielkości i charakteru, przepuklina może być niebezpieczna na różne sposoby. Stwierdzić to można jedynie poprzez wykonanie rezonansu magnetycznego. Szczególnie niebezpieczne są przepukliny, które uciskają rdzeń kręgowy lub jego korzenie. Wymagają one natychmiastowej operacji. Ich objawem może być ostre zatrzymanie moczu i bezpośrednie zakłócenia funkcjonowania innych organów wewnętrznych, których nie można usunąć poprzez oddziaływanie środkami pierwszej pomocy.

Przepuklina uciskająca rdzeń kręgowy i wymagająca operacji zdarza się rzadko. Większość przypadków może być leczona bez konieczności przeprowadzania operacji, nawet jeśli przepuklina uciska korzeń. Najważniejsze podczas rehabilitacji jest to, aby przez kilka miesięcy pomagać organizmowi w usuwaniu obrzęku i szybko przywrócić prawidłowe funkcjonowanie mięśni grzbietu. W przypadku długotrwałego przyjmowania środków przeciwzapalnych mogą pojawić się efekty uboczne. Dlatego rehabilitacja osoby cierpiącej na dyskopatię powinna być oparta na leczeniu bez wykorzystania środków farmakologicznych.

Ogólne zasady i cele rehabilitacji:

  • Przeprowadzać zabiegi prowadzące do poprawy ukrwienia mięśni grzbietowych, nerwów i rdzenia kręgowego.
  • Podejmować działania mające na celu poprawę przepływu limfy i likwidacji obrzęku poprzez usunięcie obumarłych komórek.
  • Walczyć z nocnymi obrzękami i objawami zastania.
  • Sprzyjać wzmocnieniu osłabionego dysku zdrowymi komórkami.
  • Unikać przeciążeń, a w przypadku ich pojawienia się natychmiast zastosować środki pierwszej pomocy.

Czego nie można robić podczas leczenia:

  • Nie można używać urządzeń do wibromasażu – ich energia jest zbyt duża.
  • Nie można okolicy przepukliny mocno szorować gąbką lub szczotką podczas kąpieli.
  • Nie można „wciskać” dysku lub kręgu na miejsce – nie wzmocni go to, tylko doprowadzi do jeszcze poważniejszego uszkodzenia tkanek.
  • Nie zaleca się stosowania elektromiostymulatorów – mięśnie i tak są przeciążone.
  • Kategorycznie nie można wyciągać kręgosłupa w pozycji pionowej (na przykład wisieć na drążku) – prowadzi to do odwróconego odruchu mięśni grzbietowych, które i tak są przeciążone. Rośnie wtedy ryzyko pojawienia się poważnych komplikacji.
  • Masaż wykonywany rękoma nie zawsze jest korzystny – może to być związane z powiększeniem się obrzęku w ciągu kilku godzin, a po spaniu z ryzykiem niemożności podniesienia się z powodu silnego bólu.
  • Nie stosować bez poważnych podstaw leków i maści przeciwbólowych. Ból jest mechanizmem obronnym, zapobiegającym dalszym uszkodzeniom.

Program rehabilitacji

Przywrócenie i wzmocnienie funkcjonowania mięśni dokonywane jest poprzez kompensację deficytu mikrowibracji z wykorzystaniem zewnętrznego źródła. To swego rodzaju mikromasaż na poziomie komórkowym, podczas którego wykorzystuje się naturalne dla organizmu mikrowibracje o częstotliwości dźwiękowej. Zabieg nazywany jest fonowaniem i może być realizowany samodzielnie, w warunkach domowych, kilka razy na dobę. Fonowanie jednocześnie poprawia przepływ limfy i sprzyja zmniejszaniu obrzęku. Jest ono częścią terapii wibroakustycznej i stosuje się je w praktyce medycznej od ponad 15 lat. Możliwość samodzielnego przeprowadzania zabiegów w warunkach domowych kilka razy na dobę i atrakcyjna cena urządzeń zdecydowały o naszym wyborze podstawowej metody rehabilitacji.

Metodyk fonowania jest wystarczająco dużo. Podstawowa zasada jest następująca: lepsze są zabiegi krótsze, lecz częściej przeprowadzane. Fonuje się nie tylko okolice przepukliny i mięśnie grzbietu, ale także okolice nerek i wątroby, od których zależy oczyszczanie krwi z produktów przemiany materii i sprawne funkcjonowanie układu limfatycznego.

Kolejnym dowodem skuteczności terapii wibroakustycznej została publikacja artykułu badawczego w czasopiśmie naukowym „”Fizjoterapia Polska” (nr 3/2013. Ocena efektów analgetycznych terapii wibroakustycznej w leczeniu dolegliwości bólowych części lędżwiowo-krzyżowej  kręgosłupa u pracowników biurowych) oraz publikacja artykułu badawczego w czasopiśmie naukowym „Medycyna Sportowa” (nr 3/2013r., volumen 29. Ocena skuteczności skojarzonej terapii wibroakustycznej i magnetostymulacji na ból i ruchomość kręgosłupa kierowców zawodowych z zespołem bólowym odcinka lędżwiowego kręgosłupa)

Przy wielomiejscowych przepuklinach szczególnie polecane jest urządzenie wibroakustyczne Vitafon Aktiv w zestawie z materacem do ogólnego wsparcia zasobowego organizmu.

Metodyki fonowania różnią się w zależności od etapu leczenia.

Pierwszy tydzień

Metodyka kompensacji deficytu mikrowibracji z wykorzystaniem urządzenia Vitafon T w przypadku 6-krotnego fonowania w pierwszym tygodniu po pojawieniu się bólu lub zaostrzeniu objawów choroby.

Obszar oddziaływania mikrowibracjami Fonowanie każdego obszaru 6 razy na dobę
co 4 godziny(1 zabieg w nocy) w ciągu 7 dni.
Tryb Czas początkowy Tempo wzrostu czasu fonowania Czas końcowy fonowania
Obszar nerek, punktu „K” 2 5 min. + 1 min. codziennie 15 min.
Obszar wątroby, punktu „M” 1 3 min. + 1 min. co drugi dzień 7 min.
Lewa i prawa strony przepukliny 1 2 min. + 1 min. co drugi dzień 5 min.
Poniżej i powyżej przepukliny 1 2 min. + 2 min. codziennie 5 min.

Zabieg nocny jest bardzo ważny, ponieważ zapobiega pojawieniu się komplikacji.

Etap podstawowy

Liczba zabiegów na dobę stopniowo się zmniejsza, a czas zabiegu wydłuża. Metodyki różnią się w zależności od umiejscowienia przepukliny.

Metodyka kompensacji deficytu mikrowibracji w przypadku przepukliny piersiowo-lędźwiowego odcinka kręgosłupa.

Obszar oddziaływania mikrowibracjami Tryb 5 razy na dobę w ciągu jednego tygodnia 4 razy na dobę w ciągu 2-12 tygodni 2-3 razy dziennie po 12 tygodniu
Obszar nerek, punktu „K” 2 20 min. 25 min. 35-40 min.
Obszar wątroby, punktu „M” 1 10 min. 12 min. 10-15 min.
Lewa i prawa strony przepukliny 1 7 min. 10 min. 5 min.
Poniżej i powyżej przepukliny 1 7 min. 10 min. 5 min.

Zabiegi przed snem i po przebudzeniu dobrze jest przeprowadzać codziennie. Jeśli mamy 2 urządzenia (lub Vitafon Aktiv) wystarczy 30 minut przed snem i 30 minut po przebudzeniu. Nie zaleca się zaniedbywać zabiegów w okolicy nerek i wątroby. Czas na nie poświęcony zwróci się z nawiązką – poprawą samopoczucia, zdolności do działania i polepszeniem stanu mięśni grzbietu.

Przepuklina szyjnego odcinka kręgosłupa wymaga krótszych, lecz częstszych zabiegów. Związane jest to z tym, że mięśnie szyi są aktywniejsze i lepiej przyjmują mikrowibracje. Chodzi także o bliskie sąsiedztwo mózgu.

Metodyka kompensacji deficytu mikrowibracji w przypadku przepukliny szyjnego odcinka kręgosłupa

Obszar oddziaływania mikrowibracjami Tryb 5 razy na dobę w ciągu jednego tygodnia 4 razy na dobę w ciągu 2-12 tygodni 2-3 razy dziennie po 12 tygodniu
Obszar nerek, punktu „K” 2 20 min. 25 min. 35-40 min.
Obszar wątroby, punktu „M” 1 10 min. 12 min. 10-15 min.
Lewa i prawa strony przepukliny 1 5 min. 6 min. 7 min.
Poniżej i powyżej przepukliny 1 5 min. 6 min. 5 min.

 

Bardzo ważne jest znalezienie czasu na 4 zabiegi. Nie jest to problem w przypadku osób, które nie pracują. Pracującym polecamy przeprowadzanie zabiegów następująco: od razu po pracy, bezpośrednio przed snem, po 5–6 godzinach snu i na 2 godziny przed wyjściem do pracy.

Często popełniane błędy:

  • Przeprowadzany jest tylko jeden zabieg na dobę – to za mało, nawet jeśli trwa on długo. Lepiej, gdy zabiegi są krótsze. Należy jednak przeprowadzić przynajmniej dwa zabiegi dziennie. Zabiegi przeprowadzane są w warunkach domowych, dzięki czemu łatwo to zrobić.
  • 1 lub więcej dni przerwy między zabiegami w związku z pracą (praca w systemie zmianowym) lub delegacjami. Przez pierwsze pół roku lepiej nie robić przerw w zabiegach.
  • Brak zabiegów w obszarze nerek. O ile wątrobę można pominąć, to nerek nie można zaniedbywać pod żadnym pozorem. To właśnie one dbają o regenerację organizmu i uwalniają go od produktów aktywności mięśniowej, od której uzależniona jest ochrona i rehabilitacja kręgosłupa

Ochrona kręgosłupa przed czynnikami zewnętrznymi

  • Przez pierwsze trzy miesiące przy chodzeniu i przez pół roku w przypadku jazdy różnymi środkami komunikacji zaleca się używanie wzmocnionego pasa stabilizującego, który należy zakładać jeszcze przed wstaniem z łóżka. Sprawdzi się on w przypadku osób, które mają niewielkie wcięcie w talii i niezbyt duży brzuch, ponieważ stanowi on dodatkowe oparcie dla miednicy, co odciąża kręgosłup. Nie zaleca się noszenia go przez cały czas, ponieważ może dojść do osłabienia mięśni grzbietu.
  • Nie powinno się biegać, skakać i jeździć na rowerze.
  • Należy ograniczyć wagę i częstotliwość podnoszonych ciężarów.

Jeśli przepuklina krążka międzykręgowego wymaga interwencji chirurgicznej

Operacja kręgosłupa powinna być przeprowadzona ściśle według zaleceń. Ma ona na celu uratowanie rdzenia kręgowego i usunięcie przyczyn ucisku korzeni nerwowych, a nie przyspieszenie rehabilitacji. Należy pamiętać, że operacja na kręgosłupie zawsze stanowi ryzyko i wykonuje się ją w ściśle określonych warunkach. Bezpośrednio po operacji operowane miejsce będzie jeszcze słabsze. W okresie pooperacyjnym, aby przyspieszyć proces rehabilitacji, z takim samym wynikiem mogą być zastosowane wszystkie opisane powyżej metody.